موسيقی گيلان

موسيقی گيلان گروه موسیقی گیل و آمارد

استان گيلان يکي از غني ترين گنجينه هاي فرهنگ موسيقي را داراست. دکتر اميراشرف آريانپور در کتاب گيلان مي نويسد، اين گنجينه غني فرهنگ موسيقي، برخلاف بسياري از مناطق ايران از وحدت سبک برخوردار نيست. به اين معنا که نقاط مختلف گيلان چه از نظر تنوع آوازها و چه از لحاظ خصوصيات ملودی و ريتم از سبک هاي متفاوتي برخوردارند و اين تفاوت سبک به خصوص بين موسيقي مردم توالش با موسيقي محلي مناطق ديلمان و اسپيلي و ساير نواحي گيلان به چشم مي خورد.

در نقاط مختلف گيلان، آوازها، آهنگ‌ها و ريتم‌هاى مختلفى وجود دارد که با شيوه‌هاى مخصوصى اجرا مى‌شود. مردم تالش سه نوع آهنگ دارند: قديم دستان، تالش دستان و تازه دستان. آهنگ‌هاى گيلان به ويژه در سياهکل و ديلمان از طبيعت الهام گرفته‌اند و همچنان به طور سنتى محفوظ مانده‌اند. بيش‌تر ترانه‌هاى عاميانه و محلى گيلان همراه با رقص‌هاى محلى اجرا مى‌شوند.

در سال ۲۵۵هـ. ق احمد بن توکل، نديم خليفه عباسي معتمد علي الله، در کتابي تحت عنوان “الموسيقي العراقيه” که بخشي از آن درباره موسيقي ديلمان بود آورده است: “آوازخواني مردم خراسان با زنج است که داراي هفت سيم است و زخمه آن مانند زخمه چنگ است و آوازخواني مردم ري و طبرستان و ديلمان با تنبورهاست…”.

ترانه‌هاى عاميانهٔ گيلان به چند گروه قهرمانى، حماسى، توصيفى، عاشقانه، کودکانه و لالايى، مذهبى و نوروز‌خوانى تقسيم مى‌شود. طى سال‌هاى اخير نغمه‌هاى گوناگون و متعددى در قالب دستگاه‌هاى موسيقى سنتى ايران ساخته و پرداخته شده است.

از آهنگ‌ها و ترانه‌هاى معروف و محلى گيلان می توان به آهنگ ها و موسیقی خره، کشتى مقام، مشت، پابازى (رقص پا)، عروس بران، عروس بورى (انتظار)، نارنج‌زن، آهنگ ورزا جنگ (در جنگ گاوهاي نر به کار مي رود)، پهلوى‌خوانى(در هنگام چيدن برگ چاي خواند مي شود)، بجارسرى(در هنگام چيدن برگ چاي خواند مي شود)، گلن‌کشى، گوسفند و خوان، وِلِکِ‌سرى، ولک‌ريزى، جُلونى، ‌آب کنارى، رعناى، گاره سرى، چابدارى، ليلى مارى، غربتى، برم بران، و زرد مليجه که يکي از آشناترين آوازهاي بومي گيلان است که به همت استاد صبا به گنجينه موسيقي ملي ايران افزوده شده است، اشاره کرد.

همچنین از گروه‌هاى معروف موسيقى استان گيلان مى‌توان به گروه موسيقى عشاق گيلان، گروه موسيقى گيل‌آوا، گروه موسيقى صبا و گروه موسيقى سارنگ اشاره کرد.